Carbonadu

Swigod carbon deuocsid yn codi i'r arwyneb mewn diod meddal.

Proses lle mae carbon deuocsid yn cael ei hydoddi mewn dŵr neu hydoddiant dyfrllyd arall yw carbonadu. Y broses hon sy'n achosi i ddŵr carbonedig, a dŵr mwynol pefriol i "sïo", yn achosi ewyn ar gwrw, sy'n rhoi swigod ac yn achosi i gorcyn bopian allan o botel champagne a gwinoedd pefriol eraill.

Eferw

Dihangiad nwy o hydoddiant dyfrllyd yw eferw. Defnyddir y term i ddisgrifio canlyniadau ewynnu neu sïo a achosir gan ryddhad y nwy. Enghraifft cyffredin o eferw mewn labordy yw ategu asid hydroclorig at ddarn o carreg galch. Os rhoddir darnau o farmor neu dabled gwrth-asid mewn asid hydroclorig mewn tiwb arbrofi gyda corcyn, gall weld eferw carbon deuocsid.

${\text{CaCO}}_3+2\text{HCl}⟶{\text{H}}_2{\text{CO}}_3+{\text{CaCl}}_2$

Adwaith cemegol arall sy'n cynhyrchu nwy yw adwaith sodiwm bicarbonad gyda asid, er enghraifft mewn tabledi brand Alka-Seltzer a ddefnyddir i drin diffyg traul. Yr adwaith cemegol hanfodol yw:

$\text{asid citrig}+\text{sodiwm bicarbonad}⟶\text{dŵr}+\text{carbon deuocsid}+\text{sodiwm citrad}$

${\text{C}}_6{\text{H}}_8{\text{O}}_7+\text{3}\text{Na}\text{HC}{\text{O}}_3⟶\text{3}{\text{H}}_2\text{O}+\text{3}{\text{CO}}_2+{\text{Na}}_3{\text{C}}_6{\text{H}}_5{\text{O}}_7$

Cynrychiolir y broses o swigod carbon deuocsid yn dianc yn gyffredinol gyda'r adwaith canlynol, lle mae hydoddiant gwanedig gwasgeddedig o asid carbonig yn y dŵr yn rhyddhau carbon deuocsid nwyol o dan datgywasgiad:

${\text{H}}_2{\text{CO}}_3⟶{\text{H}}_2\text{O}+{\text{CO}}_2$

Yn nhermau syml, mae hyn yn ganlyniad o'r broses cemegol sy'n digwydd yn yr hylif gan gynhyrchu nwy.